Tibet by Bike

De Gyatsho La is nogal een hoge pas. Ik vermoed zelfs de hoogste pas ter wereld, hoewel de meningen daarover zullen verschillen. Mijn methode om deze Tibetaanse bult van ruim 5200 meter te beklimmen is heel eenvoudig; opstappen en gewoon doortrappen. Dertig kilometer non-stop klimmen, is op deze hoogte weliswaar andere koek dan in Europa maar het principe blijkt weer te werken. Boven gekomen, kijk ik volmaakt tevreden om mij heen; er zijn eenvoudiger manieren om jezelf een kick te bezorgen maar dit is wel extreem bevredigend.

Fietsen door Tibet is in meerdere opzichten extreem. Het is er heel erg mooi, de wegen zijn vaak bedroevend slecht, voor lekker eten hoef je er niet heen en voor de kwaliteit van het sanitair ook al niet. Wat over blijft, is een onvergetelijke ervaring en bergen herinneringen die je niet meer kwijt raakt.

Maar laat ik bij het begin beginnen: waarom gaat een groep vrienden fietsen in een land als Tibet terwijl er in Europa nog zoveel mooie passen zijn? Waarom dat soort ontberingen opzoeken terwijl je op de Mont Ventoux ook moe kunt worden?

Het antwoord is verrassend simpel: we wilden wel eens wat anders. Want als je de meeste bekende cols in Europa al eens beklommen hebt dan wordt dat zelfs een beetje gewoon.

De beslissing was dus gevallen en familie en vrienden voorzichtig gepolst. Twee jaar voorbereidingen en een week na 11 september stapten we op het vliegtuig naar Lhasa, de hoofdstad van 'het dak van de wereld'.

Je komt aan op 3600 meter hoogte en de eerste trap die je op moet, valt zwaar tegen. Vier dagen acclimatiseren is in deze fascinerende stad dan ook geen overbodige luxe en al helemaal geen verspilde tijd. We dwalen door de straatjes en kloosters en kijken onze ogen uit. We gaan ook even langs bij het Project for the Blind, de enige school voor blinde kinderen in Tibet, om ons sponsorgeld af te leveren.

We sleutelen nog wat aan onze fietsen en dan is het al tijd om op te stappen. Twaalf fietsers en een vrachtwagen gaan op weg om in twee weken de 1100 kilometer naar Kathmandu te overbruggen en te overleven.

De eerste etappe is een makkie, behalve de guesthouse waar we overnachten. We rijden over asfalt en vermoeden dat we dat soort wegdek verder niet veel zullen zien / voelen. Daarin krijgen we gelijk. Het guesthouse heeft geen stromend water en geen toilet. We denken dat dit in Tibet wel normaal zal zijn maar dat is niet zo. Meestal is er wel iets wat als toilet dienst doet. Bovendien ontdekken we dat het 's-nachts in Tibet veel minder stil is dan overdag; zeg maar lawaaiig. Alleen het soort lawaai wisselt nog wel eens. Hoewel het meestal Karaoke is, komen hondenconcerten en vechtpartijen ook wel voor.

De volgende dag gaat het echte werk beginnen. We verlaten het asfalt en de weg gaat omhoog; van 3600 naar 4800 meter en de pas heet Khampa La. Je moet regelmatig van de fiets want de omgeving is zo fantastisch dat fotograferen nodig blijkt; dan kun je later nog eens bekijken of je dat echt wel gezien hebt. Bovendien heb ik foto's nodig voor mijn dagelijkse verslag dat via de satelliet en internet naar familie en vrienden gaat.

Boven op de Khampa La genieten we van het onwaarschijnlijk blauwgroene en reusachtige Yamdrok meer dat ver onder ons ligt.

Na deze hele goede donderdag gaat voor mijzelf het licht uit na de beklimming van de ruim 5000 meter hoge Karo La; of eigenlijk 's-ochtends al toen het aantrekken van kleren een enorme inspanning vergde. Het restant van die tocht achterin de vrachtwagen (dat is geen pretje), dertien uur slapen en ik ben weer de oude. Mede dankzij de uitstekende (medische) verzorging van de reisgenoten.

Is dat nog leuk? Leuk is geen geschikt woord. De voordelen (de ervaring, het meeleven in de groep, de schitterende omgeving, het gevoel als je zo'n berg hebt beklommen, enz) wegen ruimschoots op tegen de nadelen. Het overwinnen van tegenslagen is, zeggen ze in Tibet, goed voor je Karma. Ik heb er weinig verstand van maar het komt erop neer dat je daardoor in je volgende leven een betere uitgangspositie krijgt. Dat ziet er door deze dag dus goed uit.

Het weer houdt zich, zoals dat hoort in september, heel goed. Afgezien van een enkele hagelbui is het prima fietsweer met temperaturen tot 20 graden. Over de wegen zijn we minder tevreden. Asfalt komt hier vrijwel niet voor en regelmatig is de weg niet als zodanig herkenbaar. Afdalen is daardoor niet het cadeautje na de klim maar een marteling voor zitvlak en armen. Het is een wonder dat de fietsen redelijk heel blijven en niet zo gek dat er regelmatig iemand vanwege lichamelijk ongemak tot de volgwagen wordt veroordeeld. Een van onze maatjes heeft al na een paar dagen zijn fysieke grenzen bereikt als de gevreesde hoogteziekte verder fietsen onmogelijk maakt. We hebben allemaal in meerdere of mindere mate wel last van de hoogte. Hoofdpijn komt veel voor en ook andere symptomen die normaal wijzen op drankmisbruik maar hier heus een andere oorzaak hebben. Van Lhasa bier wordt je echt niet snel dronken.

We naderen Mount Everest en daarmee ook letterlijk het hoogtepunt van onze tocht. Het weer slaat om en we rijden de hele dag in een druilerige regen die rond de 5000 meter over gaat in sneeuw. We bereiken het beroemde Rongbuk klooster totaal verkleumd en zijn de monniken dankbaar dat ze ons rond de kachel zetten om te ontdooien. Het duurt een tijdje voordat de met yakmest gestookte kachel en de yakboterthee ons weer een beetje richting 37 graden gebracht hebben.

Buiten gekomen, zien we het weer langzamerhand verbeteren. Onze vrees dat we dat hele eind voor niets hierheen gereden zijn, blijkt gelukkig ongegrond. De zon breekt door de wolken en we hebben een adembenemend uitzicht op de bijna 9000 meter hoge Chomolungma (de Tibetaanse naam voor Mount Everest). Het is ook letterlijk adem benemend want tijdens het foto's maken, ontdek ik dat je dat moet doen zonder je adem in te houden. Helaas kunnen we niet verder omhoog dan Base Camp want daar hebben we geen vergunning voor en geen tijd. Bovendien kun je daar niet fietsen.

De volgende dag dalen we af om iets nieuws te proberen. Op de kaart staat hier namelijk een doorsteek die ons een dag winst op kan leveren. Het is alleen de vraag of de rivieren waar we doorheen moeten, doorwaadbaar zijn?

We hebben geluk. De waterstand is niet alleen laag genoeg; deze etappe is de mooiste van allemaal. Iedereen heeft de beelden van Afghanistan wel op het netvlies en dat ziet er dor en droog uit. Tibet lijkt veel op Afghanistan maar dan minder droog en met meer kleur. En natuurlijk kun je een land beter bekijken vanaf de fiets dan vanuit een bommenwerper. We strompelen door rivieren en klimmen weer tot boven de 5000 meter en de wind wakkert aan tot orkaankracht. Maar het is oneindig groots en mooi. En aan het slot van deze etappe wacht een echte douche!

De bevolking van Tibet is verbazingwekkend vriendelijk en vrolijk. Dat is wel vreemd omdat de natuurlijke leefomstandigheden zwaar zijn en omdat het een bezet land is. Met de volwassenen maak je daardoor niet gemakkelijk contact. Met de kinderen des te eenvoudiger. Overal duiken ze op als wij door het landschap schuiven en ze laten duidelijk merken dat ze er zijn en wat ze willen. Na de vriendelijke groet 'Tashi dele' volgt steevast de uitgestoken hand met de handpalm naar boven. Heb je dan toevallig niets in je zak dat ze tevreden stelt dan moet je niet verbaast zijn als er een steen langs komt zeilen. Maar we hebben ook heel gezellige ontmoetingen met kinderen. Het gezamenlijk wassen in de rivier zal ik in ieder geval niet gauw vergeten.

We naderen de grens met Nepal en verheugen ons op de laatste vijfduizender, de Lalung La. Of eigenlijk op de afdaling want die is met zijn 160 kilometer toch wel een van de langste ter wereld. We ontdekken echter dat de afgelegde kilometers vooral een goede training waren voor deze afdaling. De wind is keihard tegen en het stof ligt zo dik op de weg dat we knarsend tot stilstand komen. Toch is dit een schitterende belevenis. In twee dagen tijd daal je van 5000 naar 500 meter en de verandering is enorm. Van de stilte in de geur- en kleurloze woestijn naar de warme deken van het tropische bos. En van de vriendelijke maar taaie afstandelijke Tibetaan naar de sociale en gemoedelijke Nepalees in een omgeving die uitnodigt om je vooral niet druk te maken.

Wij moeten echter nog wel even verder. Weliswaar is de tijdsdruk nu verdwenen en hebben we zelfs gelegenheid om uit te slapen maar we moeten nog naar Kathmandu en de Dulikhel ligt er ook nog. Niet dat we ons ongerust maakten over die Nepalese pas van slechts 1600 meter. Integendeel, dat is pas echt een lekker toetje na zo'n expeditie door Tibet. De enorme hoeveelheid zuurstof die hier in de lucht zit, brengt ons vrolijk fluitend boven en het guesthouse dat hier wacht doet de vele ontberingen snel vervagen. Terwijl de bagage naar onze kamers gebracht wordt en wij op het balkon zitten met een biertje in de hand, kan het verwerkingsproces beginnen. Hebben we verder nog fietsplannen? Nee, op dit moment dromen we slechts van ontelbare warme douches, grote glazen bier en veel lekker eten. De bescheiden wensen van de vermoeide fietser.

Passen

• Khamba La, 4794m.
• Kar La, 5050m.
• Simi La, 4350m.
• Tag La, 4050m.
• Tsho La, 4500m.
• Lhakpa La, 5220m.
• Pang La, 5200m.
• Rongbuk, 5000m.
• Base Camp, 5200m.
• Lamna La, 5100m.
• Lalung La, 5050m.
• Dhulikhel, 1600m.